Frauduleuze erkenningen: vraag en antwoord

Vraag en antwoord Vlavabbs congres 2018

Herman Palsterman en Maurice Goffart

Opmaken aangifte van erkenning

  • Moet iedere erkenning resulteren in een aangifte van erkenning?

Ja.

  • Is onze ABS bevoegd om de aangifte van erkenning bij aangifte van geboorte van een kind geboren in onze gemeente te doen, wanneer geen van beide ouders ingeschreven is in onze gemeente?

De geboorteplaats is bevoegd De persoon die wil erkennen moet aangifte doen bij

  • de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar de erkenner, de persoon die de voorafgaande toestemming moet geven of het kind zijn inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- of wachtregister heeft bij het opstellen van de akte
  • of bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de plaats van geboorte van het kind.
  • Indien geen van de personen bedoeld in het eerste lid een inschrijving heeft in een van de in het eerste lid bedoelde registers, of indien de actuele verblijfplaats van één van hen of allen om gegronde redenen niet met deze inschrijving overeenstemt, kan de aangifte gebeuren bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de actuele verblijfplaats van een van hen.
  • Bij ontstentenis hiervan kan de aangifte gebeuren bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van Brussel.
  • Wat wordt bedoeld met ouder ten aanzien van wie de afstamming vaststaat?

Ouder ten opzichte van wie de afstamming vaststaat is doorgaans de moeder. In het geval van anonieme bevalling, wegvallen afstamming moeder via rechtbank of niet bestaan geboorteakte kan een vader of meemoeder reeds erkend hebben en is er dus een afstammingsband voor er een moeder is (die dan ook kan erkennen).

  • Wat is een voorafgaandelijke toestemmingsakte van de moeder?
  • Moet een toestemmingsakte in de registers van de burgerlijke stand worden ingeschreven?
  • Geldt de toestemmingsakte van de moeder ook voor de aangifte van erkenning of voor de erkenning zelf?

De ‘reeds bekende ouder’ (de moeder) moet vooraf toestemmen in de erkenning.
In de praktijk is zij aanwezig om de erkenning op te stellen en stemt zij toe.

In de aangifte van erkenning kan de toestemming van de moeder reeds ontvangen worden op volgende manieren:

  • Door bij de aangifte van erkenning de toestemming van de moeder in authentieke akte voor te leggen. Dit kan een authentieke akte zijn opgesteld door de ambtenaar van de burgerlijke stand of een notaris in het binnen- of buitenland. Als de Belgische ABS deze opstelt gaat het om een authentieke akte op een los blad.
  • Indien de moeder aanwezig is bij de aangifte van erkenning, dan kan haar toestemming opgenomen worden in de akte van aangifte van erkenning. Zo hoeft de moeder niet aanwezig te zijn bij de erkenning zelf.

Let op, de moeder hoeft niet toe te stemmen of aanwezig te zijn bij de aangifte zelf. De persoon die het kind wil erkennen kan dit alleen doen.

  • Koppel heeft drie kinderen binnen huwelijk, vader (met inreisverbod) is in Albanië en wenst vierde kind geboren voor huwelijk te erkennen. Kan dit met volmacht?
  • Kan de erkenning in de gevangenis? Gelijktijdig? Moet er toestemming procureur zijn?
  • Op welke wijze dient een erkenner die in de gevangenis zit bewijzen dat hij de intentie heeft om te erkennen? Kan dit door een schriftelijke aanvraag, met legalisatie van zijn handtekening?

Bijzondere en authentieke volmacht: artikel 36 Burgerlijk Wetboek

Zowel de aangifte van erkenning als de erkenning zelf kan gebeuren bij bijzondere en authentieke volmacht. Zo’n volmacht wordt opgesteld door een notaris in binnen- of buitenland.

Een persoon in de gevangenis of gesloten asielcentrum kan zich laten vertegenwoordigen bij volmacht.

De ambtenaar van de burgerlijke stand kan zich (zoals bij een huwelijk) verplaatsen met de register van de burgerlijke stand. Hoewel deze registers in principe niet verplaatst kunnen worden.
De omzendbrief van de minister van justitie van 26 juli 1988 stelt volgende voorwaarden:

  • een beklaagde (in voorlopige hechtenis) of
  • onmogelijk om zich naar het gemeentehuis te begeven (bv. geen penitentiair verlof mogelijk)
  • voorafgaand ter kennis brengen aan de procureur des Konings.

De aangifte en erkenning kunnen onmiddellijk worden opgesteld afhankelijk of de ABS onderzoek wil doen naar het frauduleuze karakter van de erkenning.

Omzendbrief 26 juli 1988

  • Waarom wordt in het model van akte van aangifte van erkenning voor de geboorte de vermoedelijke bevallingsdatum vermeld en niet in het model van akte van prenatale erkenning?

Het opnemen van de vermoedelijke bevallingsdatum in een erkenning voor geboorte heeft geen direct nut (je gaat nooit een erkenning voor geboorte kunnen gebruiken bij de geboorte van een volgend kind omdat het tijdsverschil dit niet meer toelaat), doch wel bij een aangifte van erkenning voor geboorte (zonder vermoedelijke bevallingsdatum zou het mogelijk zijn de aangifte die niet geleid heeft tot het acteren van een erkenning te gebruiken bij een volgend kind, daarom wordt de aangifte van erkenning voor verbonden met een welbepaalde zwangerschap of met een kind).

  • Zijn de documenten die we dienen te verzamelen bij de aangifte van een erkenning aangehechte stukken bij de erkenningsakten? Moeten we deze overmaken aan de rechtbank?

Er is nergens wettelijk bepaald wat aangehechte stukken zijn en wat niet. Je dient hier te werken volgens richtlijnen van je lokale parket of bv. werken zoals je voorheen werkte met andere dossiers zoals de documenten die je verzamelt bij huwelijksaangifte.

  • Wie tekent de akte van aangifte van erkenning?
  • In de omzendbrief vermeldt men onder A.2. 8° dat een authentieke akte van toestemming enkel nodig is indien de toestemming niet in de akte van aangifte van de erkenning zelf wordt gegeven. Is deze toestemming dan geldig indien de akte niet wordt ondertekend door de partijen? Wat indien er discussie is achteraf?

Enkel de ABS tekent de akte van aangifte van erkenning. Nergens bepaalt de wet dat de erkenner of de andere ouder moet handtekenen.

De dwingende termijn van 30 dagen in de wet voor de opmaak (eventueel verlengd) waarbinnen de ABS de akte moet opstellen geldt trouwens hoe dan ook. Stel dat de aangever wel zou moeten handtekenen en dan niet kan verschijnen (ziekenhuis of vakantie ...) dan zou de akte van aangifte niet kunnen opgesteld worden?

Ook in de Omzendbrief A.5. over de modellen van de akten van aangiften staat duidelijk dat enkel de ABS tekent, handtekeningen partijen staan er niet vermeld.

B.2 in de Omzendbrief zegt ook nog dat je betrokkenen moet verwittigen voor acteren erkenning. Dergelijke bepalingen staan er niet bij de opmaak van de aangifte van erkenning.

Indien je de toestemming noteert in de akte van aangifte van erkenning omdat de moeder verscheen en haar toestemming gaf, is het aan betrokkene om te bewijzen dat dat niet correct is geacteerd.

Je zou om discussie te vermijden wel: een toestemmingsakte op los blad kunnen opmaken (model op onze website) of een proefdruk/minuut/document laten ondertekenen.

  • Kan ik altijd erkenningsakte gelijktijdig met de aangifte opmaken als er geen sprake is van een frauduleuze erkenning?

Ja. Als alle documenten voorliggen om de aangifte op te stellen.

De omzendbrief van 21.03.18 stelt (zie opsomming voorwaarden in de omzendbrief punt A6 – verwijzing naar de vereiste documenten in punt A2):   In de meerderheid van de gevallen, met name wanneer alle partijen de Belgische nationaliteit hebben of duurzaam verblijven in België en geboren zijn in België of hun geboorteakte in België werd overgeschreven, zullen de akte van aangifte van erkenning en de akte vanerkenning gelijktijdig kunnen worden opgemaakt waardoor de procedure van erkenning van een kind geen vertraging zal oplopen.
Wanneer partijen de Belgische nationaliteit hebben of duurzaam verblijven in België én geboren zijn in België of hun geboorteakte in België werd overgeschreven, niet alle voor de akte van aangifte noodzakelijke documenten onmiddellijk kunnen voorleggen én er geen enkele aanwijzing is dat de erkenning een frauduleus karakter zou kunnen hebben, dan is het niet nodig dat de erkenner, en in voorkomend geval, de persoon die zijn voorafgaande toestemming moet geven, een tweede maal verschijnen voor de ambtenaar van de burgerlijke stand. In dat geval kunnen de akte van aangifte van erkenning en de akte van erkenning of geboorteakte gelijktijdig worden opgemaakt en ondertekend worden door de partijen en de ambtenaar van de burgerlijke stand en dit in de volgende gevallen :
- wanneer de noodzakelijke akten ter beschikking zijn in de eigen registers;
- wanneer hetzelfde ouderpaar reeds eerder een kind erkende bij een ambtenaar van de burgerlijke stand : de ambtenaar van de burgerlijke stand kan zich dan als voldoend ingelicht beschouwen. De voorwaarden en identiteit van de ouders werd reeds nagekeken bij de eerdere erkenning. Bij een nieuw element (bv. discrepantie tussen de huidige inschrijving in het Rijksregister en de toenmalige erkenningsakte) kan geopteerd worden om voorafgaandelijk aan de akte van aangifte van erkenning de documenten op te vragen;
- wanneer de voor te leggen documenten kunnen aangeleverd worden door Belgische overheden en dit ongeacht de nationaliteit van de betrokkene (vb. een persoon met een andere nationaliteit, maar geboren in België);
- wanneer de documenten die uit het buitenland moeten komen beschikbaar zijn in een ander gemeentelijk dossier (vb. nationaliteit, huwelijk, wettelijke samenwoning, dossier vreemdelingenzaken, adoptie, enz.).   In de andere omstandigheden kunnen de akte van aangifte en de akte van erkenning niet tezamen worden opgesteld, aangezien er dan een termijn van één maand tussen beiden is voorzien voor een echtheidsonderzoek van de voorgelegde documenten.    Via volgende link (http://www.vlavabbs.be/nieuws ) vindt u, naast de voormelde omzendbrief, ook nog andere relevante informatie. In het bijzonder zou ik uw aandacht willen vestigen op de werkprocessen daarin voorziene werkprocessen (wettelijke bepalingen en tijdsintervallen).

  • Stel dat het acteren van de erkenning is uitgesteld in de woonstgemeente en betrokkenen wenden zich nadien in de geboorteplaats voor een erkenning. Kan dat?

Dit kan, er dient wel een nieuwe aangifte van erkenning te gebeuren (en opmaak akte van aangifte). Mogelijks is er een probleem omdat de geboorteplaats niet op de hoogte is van het uitstel, deze zou wel de woonstgemeente kunnen contacteren als er aanwijzingen voor frauduleuze erkenning.

De omzendbrief voorziet dat de weigering van de erkenning met een kopie van de nuttige stukken ter kennis moet worden gebracht van de dienst Vreemdelingenzaken. Het is aan te raden om de dienst Vreemdelingenzaken ook op de hoogte te brengen van een eventueel uitstel en onderzoek en om telkens wanneer een onderzoek naar aanleiding van een aangifte erkenning wordt opgestart ook DVZ te betrekken. Op die manier kan het “shoppen” voorkomen worden.

Voor te leggen documenten

  • Is het nog wel altijd nodig om de aktes af te drukken en op te vragen in de andere gemeentes?
  • Wanneer documenten reeds werden voorgelegd in een andere gemeentelijke dossiers, is het dan de bedoeling dat wij deze aktes nog toevoegen aan het dossier erkenning? Idem voor andere gemeenten of rechtbank?
  • Moeten bij een frauduleuze erkenning steeds originele stukken voorgelegd worden, bij niet-frauduleuze kunnen het stukken uit andere dossiers zijn?

Opvragen akten en al dan niet afdrukken is een eigen beslissing van de gemeente. Of je documenten die in een ander dossier aanwezig zijn, fysiek toevoegt aan het dossier van de aangifte van erkenning is ook een eigen beslissing.

Er kan geen onderscheid zijn tussen stukken die voorgelegd dienen te worden bij de aangifte van erkenning afhankelijk van het vermoeden van de ambtenaar van de burgerlijke stand dat de erkenning een frauduleus karakter kan hebben.

  • Moet er een geboorteakte voorgelegd voor een aangifte van erkenning wanneer de betrokkene is ingeschreven in het vreemdelingenregister? Heeft deze persoon dan zijn geboorteakte niet moeten binnenbrengen?
  • Kan een internationaal uittreksel aanvaard worden als geboorteakte?

Het is wettelijk zo dat eigenlijk steeds een geboorteakte moet voorgelegd worden.

Voor personen in België geboren moet de gemeente deze zelf opvragen. Wel voorziet de omzendbrief dat je gelijktijdig kan werken (aangifte erkenning en acteren erkenning) ook al heb je deze akten niet (voor personen in België geboren). Er zijn in de omzendbrief nog uitzonderingen voorzien: ouders deden samen al eerder een erkenning, een geboorteakte van een persoon geboren buiten België bevindt zich in een ander dossier (er is m.i. wel bedoeld dat je deze moet kunnen zien, erover beschikken).

Conclusie: er moet een geboorteakte voorgelegd worden, tenzij geboorteakte werd opgemaakt/overgeschreven in België, werd voorgelegd in een ander dossier of dezelfde ouders eerder een kind erkenden. 

Uw voorbeeld gaat niet op. Er is helemaal geen wettelijke verplichting dat een vreemdeling een geboorteakte voorlegt voor zijn vreemdelingendossier, dus de loutere inschrijving in een bevolkingsregister volstaat zeker niet op dat vlak (wel voor nationaliteit, ongehuwdheid en inschrijving). Indien er wel een akte is kan je er wel mee verder, maar moet je ze hebben.

De wet zegt ‘afschrift van de geboorteakte’. 
Zoals bij huwelijksaangifte, aanvaarden sommige ABS een meertalig uittreksel van de geboorteakte.

  • In de omzendbrief pagina 4 staat het volgende vermeld “in geval van erkenning na de opmaak van de akte van geboorte is het bewijs van de ongehuwde staat van de moeder niet nodig, omdat dit blijkt uit de akte van geboorte.” Wat als zij toch gehuwd was.
  • Wanneer moet de persoon die wil erkennen een bewijs van ongehuwde staat voorleggen?
  • De burgerlijke staat van de erkenner mag onbepaald staan als diens recht het toelaat een kind te erkennen bij een andere vrouw dan echtgenote?
  • Moet de buitenlandse echtscheiding opnieuw voorgelegd worden indien deze in het vreemdelingenregister is genoteerd?

Indien de geboorteakte reeds is opgesteld is er een authentieke akte die vaststelt dat er geen wettelijk vermoedde vader of meemoeder vast ligt. Zodoende kan het kind erkend worden (artikel 319bw en artikel 325/1 en 325/4BW).
Als blijkt dat de geboorteakte fout werd opgesteld en er toch een wettelijk vermoedde vader of meemoeder moet vastliggen, dan moet de geboorteakte verbeterd worden (via de procedure artikel 1383 GW). De ABS kan dit aan de procureur des Konings vragen om hiervoor een verzoekschrift bij de familierechtbank in te dienen.
Het bewijs van ongehuwde staat (van de persoon die wil erkennen) moet enkel voorgelegd worden indien het krachtens artikel 62 van het Wetboek van Internationaal Privaatrecht toepasselijk recht, bepaalt dat een gehuwd persoon geen kind kan erkennen bij een andere persoon dan zijn echtgenoot of echtgenote.
Ja.
De ontbinding van het huwelijk hoort tot de verplichte documenten. Als de buitenlandse echtscheiding reeds in een ander dossier aanwezig is, dan kan deze opnieuw gebruikt worden. Sommige gemeenten zullen de notatie in het vreemdelingenregister als voldoende beschouwen: document werd daartoe voorgelegd.

  • Wanneer hetzelfde ouderpaar reeds eerder een kind erkende, moet die erkenning dan na 1/4/2018 zijn om gelijktijdig te werken?

Nee, de datum van de erkenning speelt geen rol. De omzendbrief stelt deze mogelijkheid voor om toe te laten in zoveel mogelijk situaties, waar er geen sprake kan zijn van een (vermoeden van) frauduleus karakter van de erkenning de aangifte van erkenning en de erkenning zelf samen op te stellen.

  • Moeten beide ouders een bewijs van inschrijving voorleggen of een bewijs van hun actuele verblijfplaats?

De omzendbrief stelt dat het voorleggen van dit bewijs is gericht op het bepalen van de territoriale bevoegdheid van de ambtenaar van de burgerlijke stand. Bijgevolg volstaat het voorleggen van één bewijs van inschrijving of actuele verblijfplaats van één van de drie hoofdbetrokkenen.

Als de erkenning in de geboorteplaats wordt opgesteld is de territoriale bevoegdheid van de ABS eveneens bewezen.

  • Kan ik een erkenning voor geboorte doen als de wetgeving van de erkenner deze niet kent? Moet er altijd een gewoonterechtsverklaring gevraagd worden?

Ingevolge art. 62 WIPR is het toepasselijk recht op de afstamming dat van de nationaliteit van de persoon.

Indien het land in kwestie geen erkenning voor geboorte kent, acteren wij geen erkenning voor. Of een erkenning kan voor is meestal goed terug te vinden in bv. Oranje Connect. Ik zou dus enkel een gewoonterechtverklaring vragen bij twijfel en indien kans dat de erkenning voor toch kan (om overbodig geloop en kosten te vermijden). Betrokkenen kunnen steeds wachten op erkenning na. Merk op dat heel de Angelsaksische rechtswereld geen erkenning voor geboorte kent, maar enkel na.

Algemeen geen e> rkenning voor doen voor vreemdelingen vind ik niet correct: vele rechtssystemen kennen immers de geboorte voor.

Gezien een buitenlands recht dat het vestigen van een afstammingsband buiten het huwelijk niet toelaat, strijdig is met de Belgische internationale openbare orde dient de regel van het buitenlands recht die het onmogelijk maakt om een afstammingsband tussen een kind en een vader buiten het huwelijk te laten tot stand komen buiten beschouwing te worden gelaten.
In navolging van art. 21 WIPR dient, bij onverenigbaarheid met de Belgische openbare orde, het Belgisch recht te worden toegepast.
Een erkenning door een buitenlander wiens nationale wetgeving de erkenning niet kent of zelfs verbiedt is in België dus steeds mogelijk.
In die zin moet ook art. 62 WIPR worden toegepast.
Met andere woorden : wanneer een buitenlandse wetgeving verbiedt dat een getrouwde man een kind erkent bij een andere vrouw, dan is dit in strijd met de Belgische openbare orde en dient het Belgisch recht te worden toegepast. Met andere woorden (bis) : een bewijs van ongehuwde staat voor de erkenner heeft enkel zin om te bepalen of al dan niet de echtgenote van de erkenner op de hoogte moet worden gebracht.

  • Hoe oud moeten de stukken zijn?

Er is geen enkele rechtsregel die een arbitraire geldigheidsduur voorschrijft voor de documenten die voorgelegd moeten worden.

De omzendbrief verwijst naar: de moeilijkheidsgraad om bepaalde documenten te verkrijgen, het feit dat het document al eerder werd voorgelegd en de afwezigheid van indicaties dat de situatie van de persoon gewijzigd is sinds de aflevering van het document.

Het nut van sommige documenten opnieuw op te vragen gezien buitenlandse wetgeving (bv. Britse geboorteakte) of stukken die slechts zeer uitzonderlijk na opmaak nog gewijzigd worden (bewijs ontbinding huwelijk).

Een document weigeren omdat het te oud is, houdt in dat de ambtenaar van de burgerlijke stand een gemotiveerde weigering van aangifte van erkenning opstelt. (of in het algemeen de buitenlandse authentieke akte of beslissing weigert te erkennen - artikel 31 WIPR).870726_omzendbrief.pdf (265.2 KB)870726_omzendbrief.pdf (265.2 KB)